Zwibakwa zwemizano yokuzwikangayija ngazwibakulujwe muHwange

Zwipo pachena kasa kuti besana banji bomushango lyedu lyeHwange abatotubula kudwaya
kana kudubwa. Iguta lyedu alichina zwibakwa zokudwayila akale besana bamazhubano
bamushayiwa kokulayijilwa kudwaya.
Yabo bakapuwa zwipo zokudwaya naMwali abatoziba kuti banazwipo yezwi. Ani banoziba
chini pesina pokutondejela kuti banotubula na? Makole apinda besana beshango yeli
balusodwaya muzubakwa zomunkomboni. KuLwendulu,Madumabisa nokuMakwika
kwalusuba nezwibakwa zokudwayila akale besana balusunda kunozukangayija kwakaleko.
Zwikadalo besana banji balusotubula kudwaya. Basichana balusogala pe S 1 kuLwendulu
banoti Rati, Sylvia naMerjury chitondejelo chabesana bemhuli mwempela balusobhudilila
mumizano yokudwaya. Mukunda konshaji, zwibakwa zokudwayila zwakaba matongo.
Besana bamushayiwa kokulayijilwa kudwaya. Yezwi zwinoleba kuti bunji bwabesana banasi
abatotubula kudwaya.
Mumakole apinda besana balusunda kuzubakwa zokudwayila munkomboni akale balusonda
kunodwaya mumakandwa munshango. KuMakwika balusonda kuMapoki, kuMadumabisa
balusonda kwaJolo nokuMadwala, kuLwendulu balusonda ku Damu Orange. Bana
bamazhubano abachina chido chokuzanila munshango. Kanyanyikijo ngekokuti makandwa
mazhubano akaba nengwena bana bamubhatwa nayo yezwi azwitoshantisa pe nokuti
bamulashikilwa nobupenyu bwabo, bamwe bamulashikilwa namakumbo bamwe namaboko
mumakandwa yayo.
Makulukota eshango lyedu ngana alingisisa inyaya yozubakwa zwabesana zokuzukangayija.
Zwibakwa yezwi zwimudikana kasa nokuti zwipo zwabesana zwimubwandila pezhulu
pokushayikwa kwezwi bakwa yezwi.
Kwalusoba nezwibakwa zwekubalila (libraries) ngweno zwimwe zwakashandulwa zwikata
imwe mishingo. Bana banachido chokubala balolashikilwa kasa. Mishingo minji yechikolo
inokwelela kutiwa muzwibakwa zokubalila koga ngweno akuchino-tubulika.
Mizano yokulwana (boxing) nebo yakabwandila akale imulalamisa banhu banji kasa bana
chipo yechi. Shango lyedu lyaluba nabazani bokulwana bakabeshantisa bananga sa Ringo,
Fanta, Kelly Moses, Tarbaby nabamwe bo. Kunyika jamakhuwa kuna bakafuma pezhulu
ponzano yoyu bananga Mohammad Ali, Mike Tyson nabamwe.
Biya besana beshango lyedu banobonela poni kuti bana chipo yechi? Unzano yoyu
unokwelela kumusilijwa. Minji kasa mizano yabesana yakabwandila mushango lyedu.
Zwinoshanganisila unzano we "tennis" nebo wakabwandila akale zwibakwa zwaka
golomolwa.
Kubwandila kwezwibakwa zwemizano yokuzwikangayija yabesana zwinolwaja akale
kungaba kubhodo kuti ngazwibakulujwe.